Економистите предупредуваат дека ескалацијата на конфликтот во Иран може значително да влијае на енергетските цени, инфлацијата, транспортот и економскиот раст во Европа. Затворањето на Ормускиот теснец, низ кој минува околу петтина од светската трговија со нафта и ЛНГ, предизвика раст на цената на гасот до 60%, што дополнително ги оптеретува веќе ниските европски резерви пред зимата.
Цената на референтниот гас TTF во Холандија достигна 50 евра по мегават-час, што го прави најостриот енергетски шок од кризата во 2022 година. Експертите предупредуваат дека дури и краткотрајно нарушување може да ја намали економската активност, да ја зголеми инфлацијата и да ги принуди централните банки да ја преиспитаат монетарната политика.
За Европа, Ормускиот теснец е критичен енергетски коридор. Катар обезбедува околу 15% од увозот на ЛНГ во ЕУ, а голем дел од континентот веќе ја зголеми зависноста од снабдување од Персискиот залив по намалувањето на рускиот увоз. Иако Катар и другите производители имаат ограничени резерви за надокнадување, алтернативните маршути можат да транспортираат само дел од обичните количини.
Европа влезе во март со ниски резерви – околу 30% во просек, а Германија имаше само 21,6%. Повеќе трошоци за енергија можат да ја забават куповната моќ на домаќинствата, да го успорат растот и да ја зголемат инфлацијата за 0,3–0,5 процентни поени во 2026 година. Главните економисти проценуваат дека растот на БДП на еврозоната може да се намали за околу 0,1 процентен поен.
Глобалните логистички мрежи исто така се нарушени. Нападите и одмаздите во регионот веќе предизвикаа пореметувања во бродските линии, со стотици товарни бродови заглавени во Персискиот залив, а некои компании го прекинаа транспортот кон таа област. Проблеми се јавија и во воздушниот транспорт, што го зголеми товарниот трошок за летови од Југоисточна Азија кон Европа за над 6%.
Финансиските пазари реагираат на зголемената геополитичка неизвесност – еврото ослабе околу 1,8% во однос на доларот, а други европски валути, како унгарската форинта и полскиот злота, паднаа за 3–5%. Овој пад дополнително ја зголемува инфлацијата преку повисоки цени на увозот.
И покрај намалувањето на зависноста од рускиот гас по 2022 година, Европа останува ранлива поради високата зависност од ЛНГ од Персискиот залив и нарушувања на поморските рути. Со ниските залихи и започнатото сезонско полнење на складиштата, секој продолжен прекин во снабдувањето може брзо да се прелие на европските пазари и економии.
