Европа се соочува со сериозна закана поради кризата со авионско гориво, откако цените на керозинот скокнаа за речиси 95% како резултат на конфликтот на Блискиот Исток и затворањето на Ормунскиот теснец – критична глобална траса за транспорт на нафта.
Според Меѓународната агенција за енергија, ограничувањата во снабдувањето веќе создаваат притисок врз пазарите, а најпогоден сектор е токму авиосообраќајот. Експертите предупредуваат дека месеците април и мај ќе бидат клучни за достапноста на гориво.
Првите последици веќе се гледаат во пракса. Скандинавската авиокомпанија SAS најави откажување на најмалку 1.000 летови, а слични ограничувања можат да се очекуваат и кај други превозници ако цените продолжат да растат.
Европските земји во голема мера зависат од увоз преку Ормунскиот теснец – речиси 42% од поморскиот увоз на ЕУ и Велика Британија минува низ оваа рута. Со неговото затворање, снабдувањето се намалува, а алтернативите се ограничени.
Некои земји, како Германија, Италија, Шпанија и Холандија, располагаат со посилни рафинериски капацитети, но прашањето е колку долго тие ќе можат да ги задоволат потребите. Проценките покажуваат дека резервите варираат од три до осум месеци, зависно од земјата, но овие бројки не го вклучуваат евентуалното логистичко ограничување или порастот на побарувачката.
Дополнителен проблем е што авионското гориво не може да се складира во големи количини на аеродромите, што ја прави испораката зависна од континуитет. Дури и краткотрајни прекини можат брзо да предизвикаат сериозни нарушувања во оперативноста.
Европа се обидува да ја надомести празнината со увоз од САД, но дури и со рекордни испораки, количините се недоволни за целосно покривање на недостигот.
За патниците, последиците се видливи: повисоки цени на билети, дополнителни такси за гориво и намален број на летови, особено на помалку профитабилните линии.
Европската комисија веќе собира податоци од земјите членки за да оцени можни заеднички мерки, но засега првиот чекор е координација и анализа на реалната состојба.
Аналитичарите предупредуваат дека, ако кризата се продолжи и не се создадат стабилни алтернативни канали за снабдување, европскиот авиосообраќај може да влезе во период на долгорочна нестабилност.
