Пазарите на нафта би можеле да влезат во „црвена зона“ во јули и август 2026, предупредува извршниот директор на Меѓународната агенција за енергија (IEA), Фатих Бирол. Причината е комбинација од намалени залихи, растечка летна побарувачка за нафта и нарушен извоз на нафта од Блискиот Исток поради војната со Иран.
Бирол нагласи дека клучното решение за стабилизирање на пазарот е целосно и безусловно повторно отворање на Ормускиот теснец, еден од најважните светски коридори за транспорт на нафта. Доколку тоа не се случи, притисокот врз цените може дополнително да се зголеми токму во периодот кога потрошувачката традиционално расте.
Според шефот на агенцијата, земјите-членки веќе ја разгледуваат можноста за ново ослободување на стратешки резерви, како што беше направено во март. Тој посочи дека околу 80% од заедничките резерви на агенцијата сè уште не се искористени, што остава простор за интервенција ако ситуацијата дополнително се влоши.
Бирол предупреди дека геополитиката денес има огромно влијание врз енергетскиот сектор и дека не видел толку силна „темна сенка“ врз пазарите. Тој оцени дека актуелниот нафтен шок е подраматичен од претходните големи кризи во 1973, 1979 и 2022 година, бидејќи според неговата проценка, на пазарот недостасуваат околу 14 милиони барели дневно.
Дополнителен проблем е тоа што Иран нема неограничен капацитет за складирање нафта, па неговата индустрија може да се соочи со сериозни тешкотии. Бирол не очекува целосно закрепнување на производството најмалку една година, а предупреди и дека угледот на Блискиот Исток, како сигурен енергетски снабдувач, е сериозно нарушен.
Според него, ваквата состојба може да ги натера земјите во иднина да плаќаат повеќе за безбедно и стабилно снабдување, вклучително и преку поголеми инвестиции во обновливи извори на енергија.
