Во последната деценија, Европската Унија бележи значителен раст на бројот на доделени државјанства. Според податоците, бројот на нови пасоши се зголемил од околу 762.000 во 2014 година на 1,2 милиони во 2024 – скок од над 50 проценти. Најголемиот дел од новите граѓани доаѓаат од земји надвор од ЕУ.
По апсолутен број, Германија е убедлив лидер со речиси 300.000 доделени државјанства годишно. Следуваат Шпанија и Италија, кои исто така бележат високи бројки. Но, кога се гледа односот меѓу бројот на странци и доделените пасоши, сликата се менува – Шведска има највисока стапка на натурализација, пред Италија, Шпанија и Холандија, додека балтичките земји и Бугарија се на дното.
Меѓу националностите, Сиријците се најбројни нови државјани на ЕУ, по што следуваат Мароканците, Албанците и Турците. Интересно е што и граѓани од самата Унија, како Романците, често стекнуваат ново државјанство во друга земја-членка.
Патот до европски пасош не е унифициран и значително варира. Вообичаено, потребни се околу пет години престој, но има исклучоци. Шпанија, на пример, бара 10 години, но за граѓани од Латинска Америка рокот е само две години. Шведска нуди побрза процедура за граѓаните од нордиските земји.
Некои држави нудат и алтернативни патишта. Полска овозможува државјанство по три години за лица со стабилни приходи, додека Малта има брза, но скапа опција поврзана со инвестиции. Од друга страна, Германија и Обединетото Кралство ги заоструваат условите, со дополнителни барања за јазик, интеграција и финансиска стабилност.
Заклучокот е дека интересот за европско државјанство расте, но пристапот останува сложен и различен од земја до земја – комбинација од политика, економија и демографски потреби.
