Данокот на личен доход претставува еден од основните даноци во даночниот систем и директно се однесува на приходите што ги остваруваат граѓаните. Со овој данок се оданочуваат различни видови приходи, а средствата се користат за финансирање на јавните услуги како образование, здравство и инфраструктура.
Данок на личен доход е данок што се плаќа на приходите што физичките лица ги остваруваат во текот на една година. Во овие приходи спаѓаат плати, хонорари, приходи од самостојна дејност, приходи од изнајмување имот, капитални добивки и други извори на доход.
Во Македонија, системот е релативно едноставен и се базира на пропорционална стапка на оданочување.
Како се пресметува данокот?
Во најголем дел од случаите, данокот на личен доход изнесува 10 проценти од остварениот доход. Пресметката се врши на следниот начин: Најпрво се утврдува вкупниот бруто доход што лицето го остварило. Потоа се одземаат признатите трошоци или ослободувања, доколку постојат. На преостанатиот износ се применува даночната стапка од 10%.
На пример, ако едно лице оствари доход од 30.000 денари месечно, данокот што треба да се плати изнесува 3.000 денари.
Како се оданочуваат различните видови приходи?
Данокот на личен доход не се однесува само на платата. Законот предвидува оданочување и на други видови приходи:
- Плата и надоместоци од работен однос: Данокот најчесто го пресметува и уплатува работодавачот.
- Хонорари и авторски договори: Данокот се пресметува при исплата на хонорарот.
- Приходи од изнајмување имот: Сопственикот на имотот плаќа данок на приходот од кирија.
- Капитални добивки: Добивка од продажба на хартии од вредност или имот.
- Приходи од самостојна дејност: Се пресметуваат врз основа на добивката од деловната активност.
Дали граѓаните треба сами да поднесуваат пријава?
Во повеќето случаи, граѓаните не мора самостојно да го пресметуваат данокот бидејќи тоа го прави исплатувачот на доходот. Дополнително, Управата за јавни приходи подготвува предпополнета годишна даночна пријава, која граѓаните треба да ја проверат и потврдат или коригираат.
Познавањето на правилата за данок на личен доход им помага на граѓаните подобро да ги планираат своите финансии и да избегнат казни поради непочитување на даночните прописи. Редовното и правилно плаќање на даноците придонесува и за стабилноста на јавните финансии и развојот на општеството.
